تخلیه کننده ها مجموعه ای از سازه ها هستند که برای انتقال آب از دریاچه سد به نقاط تخلیه در پایین دست سد به کار می روند. وجود جریان تحت فشار در بالادست دریچه تخلیه کننده ها، وجود افت انرژی جریان به دلیل عوامل مختلف و همچنین مقادیر ناچیز نسبت بازشدگی دریچه به تراز آب روی دریچه تخلیه کننده، سبب می شود استفاده از روابط و نتایج به دست آمده از روش های نظری با خطاهای چشمگیری در تعیین عامل های مختلف مربوط به تخلیه کننده ها از جمله مقادیر ظرفیت آبگذری دریچه ها همراه باشد. بر این اساس نیاز به انجام مطالعات آزمایشگاهی دقیق در این خصوص می باشد.در این تحقیق پس از طراحی و ساخت مدل فیزیکی مجرا و دریچه های سرویس و اضطراری در آزمایشگاه هیدرولیک پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، آزمایش های لازم انجام پذیرفت. مقادیر ارتفاع معادل فشار در نقاط مختلف و میزان آبگذری دریچه در 6 تراز مخزن و 12 بازشدگی از دریچه ها، اندازه گیری شد.نتایج نشان داد روند تغییرات ضریب آبگذری دریچه سرویس در اختلاف تراز حداکثر، از بازشدگی 2 تا 10 درصد سیر افزایشی داشته، و از بازشدگی 10 الی 30 درصد، روند کاهشی را طی کرده و در ادامه از بازشدگی 30 تا 70 درصد با آهنگ تا حدودی ملایم روند افزایشی به خود می گیرد و در نهایت از بازشدگی 70 درصد به بالا، سیر افزایش ضریب آبگذری، شیب تندتری به خود می گیرد. این روند در سایر ترازهای مورد آزمایش نیز دیده می شود، لذا آهنگ تغییرات ضریب آبگذری در دو تراز پایینی، از بازشدگی 50 درصد به بالا آغاز می شود. بطورکلی بررسی تغییرات ضریب آبگذری نشان داد با افزایش بازشدگی دریچه ها مقدار این ضریب، افزایش می یابد. تغییرات عدد فرود نیز نشان داد با افزایش تراز مخزن مقادیر عدد فرود جریان افزایش یافته، و در یک تراز ثابت از مخزن، با افزایش بازشدگی دریچه ها، مقدار عدد فرود کاهش می یابد.

مقدمه: سندرم روده تحریک پذیر (IBS) شایعترین بیماری دستگاه گوارش می باشد که در حدود 22-14 در صد افراد جامعـه را مبتــلا می نمایـد. ایـن مطالعـه با هـدف تعیین ارتبـا ط بین PND(Post nasal discharge) و IBS انجام شد. مواد و روشها: این مطالعه به صورت Case -Control انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه بیمارانی است که در سال 1379 به درمانگاه تخصصی داخلی بیمارستان توحید سنندج مراجعه نموده اند. حجم نمونه شامل 67 بیمار مبتلا به IBS بود که سابقه اختلالات روانپزشکی و بیماریهای مزمن را نداشتند. گروه کنترل از میان بیماران غیر مبتلا به IBS و با روش Paired Matching انتخاب شدند.نتایج: براساس نتایج این مطالعه 59.7 در صـد مبتلایان به IBS,( چهل نفر) را زنان و 40.3 در صد (27 نفر) را مردان تشکیل مـی دادند. میانگیـن سنـی ایـن بیـماران 27.9 سال با انحراف معیـار 8.73 سال بود. همچنین 41.8 درصـد 28) مورد) آنها در رادیـوگرافی از سینوسهای پارانازال شواهـدی دال بـر سینـوزیت داشتـند. بین سابقه سینـوزیـت و IBS رابـطه معنـی داری وجـود دارد P=0.01) و OR=4.27 و CI=1.19-16.74 و X2=5.37 و df=1) . همچنین رابطه بین PND و IBS معنی دار می باشد P=0.001) و CI=2.29-13.99 و OR=5.6 و (X2=18.69.نتیجه گیری: براساس نتایج این مطالعه عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی بویژه سینوزیت با IBS همراهی دارد و مطرح کننده این موضوع است که شاید IBS یک اختلال منتشر است که در آن سیستمهای مختلف بدن درگیر می باشند.

سابقه و هدف: در سال های اخیر مدل های هیدرولوژیکی مانند مدل SWAT به عنوان ابزاری برای شناخت فعالیت های طبیعی و انسانی موثر بر سیستم هیدرولوژی حوضه و مدیریت و برنامه ریزی آنها، به طور گسترده توسط مدیران و هیدرولوژیست ها به کار گرفته شد. با توجه به اینکه دشت های شرق مازندران، تنها منطقه ممنوعه برداشت آب زیرزمینی در شمال کشور است، بنابراین با پیش بینی دقیق جریان ورودی به سد گلورد برای دوره های آتی می توان برنامه ریزی دقیقی برای تامین منابع آبی پایین دست داشت و تقاضا برای آب و توسعه کشاورزی را مدیریت نمود. لذا هدف این پژوهش بررسی تاثیر تغییر اقلیم بر نوسانات دبی جریان سد گلورد در شرق استان مازندران است. مواد و روش ها: در این پژوهش از دو مدل HadGEM2 و EC-Earth، برای تولید داده های دمای کمینه و بیشینه و بارش در دوره 2021-2040 از ترکیب داده های ایستگاه برما و داده های جهانی در محل سد گلورد استفاده شد. جهت ریزمقیاس نمودن این داده ها مدل LARS-WG6 بکار گرفته شد. همچنین برای بررسی روند پارامترهای اقلیمی از آزمون من-کندال و شیب سن استفاده شده است. سپس اطلاعات به مدل SWAT که با استفاده از داده ها و اطلاعات محلی واسنجی (از سال 1984 تا 2010 برای واسنجی و 2011 تا 2014 برای صحت سنجی) شده بود، وارد شده و تغییرات رواناب نیز مورد ارزیابی قرار گرفت. دقت مدل SWAT در شبیه سازی جریان خروجی به کمک نمایه های ارزیابی بررسی شد. یافته ها: نتایج نشان داد که پدیده تغییر اقلیم تبعات منفی بر منطقه ی سد گلورد دارد که باعث افزایش کمینه و بیشینه دما به ترتیب به مقدار 40/1 و 40/2 درجه سانتی گراد می شود. مدل SWAT زمان وقوع دبی اوج و مقادیر دبی اوج را به طور مناسبی شبیه سازی کرده است به طوری که با زمان رخداد بارندگی شدید مطابقت دارد. مقایسه اثرات بارش و دمای کمینه و بیشینه بر جریان خروجی، حاکی از تاثیرات بیشتر دما نسبت به بارش بر جریان خروجی است، به طوری که در دوره پایه، کمینه دما برابر 41/1 و بیشینه دما برابر 34/2 بوده است. همچنین تغییرات دبی های متوسط ماهانه در سناریوهای RCP4. 5 (01/0-) و RCP8. 5 (11/0-) نسبت به دبی های مشاهداتی (16/0-) کمتر است و در ماه های گرم سال، دبی خروجی کاهش یافته است. با بررسی درصد اختلاف بیشینه و کمینه دما و بارندگی تحت سناریوهای RCP4. 5 و RCP8. 5 در مقایسه با دوره پایه مشخص شد که افزایش دما، بیشتر باعث کاهش دبی خروجی در دوره آینده شده است. به طوری که اثر تغییر اقلیم بر فرایند بارش-رواناب باعث کاهش 13 درصدی منابع آبی سد گلورد شد. نتایج آنالیز حساسیت نشان داد که ضریب تبخیر خاک، متوسط طول (شیب)، متوسط دمای هوا برای بارش برف (درجه سلسیوس) و شماره منحنی در شرایط رطوبتی، بیشترین تاثیر را روی دبی خروجی داشته است. نتیجه گیری: نتایج به دست آمده صرف نظر از جهت تغییرات هر یک از مولفه ها، دلالت بر اهمیت الگوی زمانی تغییرات در طول سال دارد که نقش موثری در مدیریت منابع آب حوضه دارا است. نتایج پژوهش حاضر ضمن بیان اهمیت اثرات بالقوه تغییر اقلیم در وضعیت هیدرولوژی حوضه، لزوم توجه به بحث تغییر اقلیم و پیامدهای آن را در مدیریت منابع آب سد گلورد متذکر می گردد.

آگاهی دقیق از محل برخورد جت ‏ها در پایاب سدها به طراحان در جانمایی دقیق و مطمئن حوضچه‏ های استغراق کمک شایانی می‏کند. هدف از این پژوهش بررسی دقیق مسیر حرکت جت‏ های خروجی از دریچه ‏ها و تعیین محل برخورد آن‏ها به پای سد به‏ صورت عددی و آزمایشگاهی می ‏باشد. برای شبیه‏‏ سازی عددی از نرم‏افزار انسیس-فلوئنت استفاده شد. نتایج نشان داد بین مقادیر آزمایشگاهی و مقادیر استخراج شده از روابط پرتابه جت برای پیش ‏بینی مسیر حرکت جت‏ های تحت فشار، اختلاف قابل توجهی وجود دارد که این اختلاف می ‏تواند ناشی از تاثیر مقاومت هوا در داده‏ های استخراجی از کار آزمایشگاهی باشد. برای به حداقل رساندن این اختلاف، معادله پرتابه اصلاح شد. همچنین تاثیر تغییر قطر دریچه سد و دبی جریان بر محل برخورد جت ریزشی تحت فشار به زمین بررسی شد. نتایج نشان داد با افزایش قطر در یک دبی ثابت، محل برخورد جت تحت فشار به زمین از پای سازه کمتر و با افزایش دبی در یک قطر ثابت محل برخورد جت به زمین از پای سازه بیشتر می‏ شود. علاوه‏ براین، نتایج شبیه‏ سازی عددی نشان داد فشار دینامیکی و همچنین سرعت جت خروجی از دریچه به‏ طور متوسط و به ترتیب با افزایش 145 و 242 درصدی نسبت به لبه انتهایی دریچه به زمین برخورد می‏کند که باید در طراحی ‏ها مورد توجه قرار داده شود. همچنین طول شکست جت ریزشی تحت فشار در تحقیق حاضر بررسی شد و مشخص شد با افزایش سرعت اولیه جت آب، طول شکست جت ریزشی تحت فشار افزایش می یابد.

ته نشینی مواد رسوبی در مخازن ذخیرهی آب به خصوص در پیرامون دریچه های تخلیه ی تحتانی از معضلات اصلی در بهره برداری از آن ها است. راندمان تخلیه ی رسوبات از دریچههای تخیله ی تحتانی نیز بسیار پایین است. در این مقاله روشی جدید برای افزایش راندمان تخیله ی رسوبات ته نشین شده ارائه شده است. در این روش سازهای موسوم به سازه ی SFM متشکل از دو ردیف شمع موازی در قسمت بالادست دریچه ی تحتانی به کف مخزن نصب میگردد. یک تا شش جفت شمع، با نفوذپذیری های 0%، 6/28%، 5/37%، 9/42%، 50% و 60% در دو ردیف موازی به فاصله ی هشت سانتی متر از هم دیگر نصب شد. مصالح ماسه ای یکنواخت غیرچسبنده با اندازه ی متوسط 67/0 میلی متر به عنوان رسوباب ته نشین شده در مخزن مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد که در بهترین حالت، سازه ی SFM (نفوذپذیری 5/37% و فاصله ی هشت سانتیمتر بین دو ردیف) متوسط حجم رسوبات تخلیه شده از مخزن را نسبت به حالت شاهد (بدون سازه ی SFM) به میزان 161% افزایش میدهد.

سرریزهای کلید پیانویی نوعی از سرریزهای غیرخطی است که دبی در واحد عرض بیشتری نسبت به سایر سرریزها دارد و در مناطقی که تکیه گاه سد اجازه احداث سرریز با طول زیاد را نمی دهد، می توان استفاده کرد. این نوع سرریز اخیرا در مخازن سدها مورد استفاده قرار گرفته و به همین دلیل هنوز بررسی جامع روی این نوع سرریز صورت نگرفته است. در این تحقیق، ابتدا با استفاده از مدل عددی فلوتردی جریان عبوری از سرریز کلید پیانویی شبیه سازی و نتایج مدل با داده های آزمایشگاهی مقایسه شد. در صورتی که در مدل فلوتردی برای جداسازی معادله اندازه حرکت از شمای second order و مدل آشفتگی k-ε RNG استفاده شود، دقت شبیه سازی جریان عبوری از سرریز بیشتر می شود. همچنین در این پژوهش تاثیر هد انرژی و نسبت عرض کلیدهای ورودی به خروجی بر ضریب دبی سرریز با استفاده از مدل عددی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دارد، افزایش نسبت He/P باعث کاهش ضریب دبی می شود. به طوری که ضریب دبی برای He/P=0.92 حدود 50 درصد نسبت به He/P=0.24 کاهش می یابد. با افزایش عمق آب روی سرریز، تداخل جریان در محل شکستگی سیکل های سرریز صورت می گیرد و در نتیجه ضریب دبی کاهش می یابد. یکی دیگر از عوامل موثر بر ضریب دبی سرریز کلید پیانویی نسبت عرض کلید ورودی به خروجی است. با افزایش نسبت عرض کلید ورودی به کلید خروجی ضریب دبی افزایش یافته و سپس در Wi/Wo برابر 5/1 حداکثر می شود. تاثیر نسبت Wi/Wo بر ضریب دبی با افزایش عمق آب روی تاج سرریز بیشتر می شود.

بهره برداری از سدهای مخزنی تاکنون با تاکید بر اهداف تأمین نیازهای آبی و مهار انرژی سیلاب و بهبود شرایط زیست محیطی صورت گرفته است و به مسئله ی خروج رسوبات از مخزن سد کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه به منظور تعیین روشی جهت بهبود تخلیه رسوبات، یک سازه نیم استوانه در جلوی تخلیه کننده تحتانی مورد آزمایش قرار گرفت. آزمایش ها با ساخت 16 مدل فیزیکی، با طول و عرض شکاف مختلف در چهار ارتفاع آب، سه قطر نیم استوانه و جمعاً 208 آزمایش انجام پذیرفت. نتایج حاصل از آزمایش ها نشان داد که با کارگذاری سازه ی نیم استوانه در جلوی تخلیه کننده تحتانی، حجم رسوب شوئی افزایش می یابد. به عبارت بهتر یک جفت گرداب چرخشی در داخل سازه نیم استوانه در دو طرف محور مرکزی دریچه به وجود می آید که در این صورت نصب نیم استوانه به قطرهای مختلف، باعث افزایش چند برابری حجم و طول رسوب شوئی، نسبت به مدل بدون استوانه می گردد. به طوری که با افزایش چهار برابری ارتفاع شکاف، حجم و طول رسوب شویی 3/101 و 2/27 درصد افزایش نشان می دهد. نتایج این پژوهش نشان داد که نصب نیم استوانه به قطرهای7/12، 2/15 و 2/19 به طور متوسط به ترتیب 587، 732 و 829 درصد افزایش حجم رسوب شوئی را نسبت به مدل بدون استوانه در پی خواهد داشت. همچنین نصب نیم استوانه به قطرهای 7/12، 2/15 و 2/19 به طور متوسط به ترتیب 94، 106 و 111 درصد افزایش طول رسوب شوئی را نسبت به مدل بدون استوانه به همراه خواهد داشت.

رسوبشویی تکنیکی است که از آن می توان به دو صورت آزاد و تحت فشار برای تخلیه رسوبات تجمع یافته در داخل مخزن استفاده نمود. در رسوبشویی تحت فشار زمانی که تخلیه کننده تحتانی به منظور رسوبشویی باز می گردد، در جلوی آن مخروط رسوبشویی تشکیل می گردد. ابعاد مخروط رسوبشویی متاثر از پارامترهای مختلفی است که برای مثال می توان به عمق آب داخل مخزن، دبی جریان خروجی از تخلیه کننده تحتانی، ابعاد تخلیه کننده تحتانی، ژئومتری مخزن، اندازه و نوع رسوبات تجمع یافته در داخل مخزن اشاره نمود. در این تحقیق تاثیر ارتفاع آب روی دریچه و دبی خروجی از تخلیه کننده تحتانی در میزان رسوبشویی مورد بررسی قرار گرفته است. جهت دست یابی به اهداف این پژوهش یک مدل فیزیکی در دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز ساخته شد و با انجام آزمایش های مختلف با استفاده از رسوبات غیر چسبنده ریزدانه با قطر متوسط 0.27 میلی متر به بررسی و مطالعه این امر پرداخته شد. نتایج این تحقیق نشان می دهد زمانی که ارتفاع آب مخزن بطور متوسط 31.5 درصد کاهش می یابد، طول و حجم مخروط رسوبشویی به ترتیب 14.5 و 41.5 درصد افزایش می یابد. همچنین زمانی که دبی خروجی از تخلیه کننده تحتانی 76.6 درصد کاهش می یابد، طول و حجم مخروط رسوبشویی به ترتیب 20.3 و 49.9 درصد کاهش می یابد. علاوه بر آن بر اساس تجزیه و تحلیل آماری بر روی داده های آزمایشگاهی بدست آمده، روابط بدون بعد برای تخمین حجم و طول مخروط رسوبشویی ارایه شده است.